sankt_logo_1

Sanktuarium Polskiej Golgoty Wschodu 
w Będzinie

HISTORIA I POWSTANIE PARAFII W BĘDZINIE – SYBERCE

Powstanie i historia tej Parafii jest ściśle związana z Peregrynacją Obrazu NMP Częstochowskiej po Polsce w minionym wieku. Początek pielgrzymki Obrazu po naszym kraju to rok 1957, a jej zakończenie to data 18.10. 1980 r. która wiąże się z odjazdem Obrazu z Częstochowy do Warszawy. 

Obecność Obrazu w Będzinie. Najpierw było powitanie w Parafii św. Trójcy, a potem 08.03.1980 r. odbyła się liturgia słowa na Syberce przy ul. 9 Maja z udziałem ks. bp. Miłosława Kołodziejczyka. To podczas tej liturgii dojrzała w wiernych tu mieszkających myśli i pragnienie własnego kościoła i swojej parafii. Drugie przyjęcie i powitanie Obrazu nastąpiło w Parafii św. Jana Chrzciciela 15.03.1980 r. które ugruntowało te pragnienia. 

Na fali tych religijnych uniesień powstał zwyczaj codziennych modlitw na Syberce przy ul. 9 
Maja na skarpie, na tle bloku nr 9, od miesiąca maja 1980 r. Plan ustawienia krzyża po przeciwnej stronie ulicy na wolnym placu, w miejscu dzisiejszego kościoła, został udaremniony przez Milicję Obywatelską ; przesłuchania uczestników, ogrodzenie placu płytami falistymi, non stop dyżury MO, postawienie tablicy z napisem ”Budowa szkoły”. 

Wystosowano delegacje z tysiącami podpisów na listach o zezwolenie na budowę kościoła 
m.in. do KC PZPR w Warszawie, najpierw do I sekretarza Edwarda Gierka a później Stanisława Kani. Ta ostatnia delegacja z 10.09.1980 r. liczyła 12 osób i była nieustępliwa aż otrzymała zapewnienie, że będzie odpowiedź w ciągu miesiąca. Kolejna delegacja do Urzędu wojewódzkiego w Katowicach udała się po upływie miesiąca 11.10.1980 r. i otrzymała zapowiedź, że będzie zezwolenie na powstanie parafii i budowę kościoła.

Zezwolenie na budowę kościoła na Osiedlu PPR w Będzinie otrzymała Parafia św. Jana Chrzciciela 17.10.1980 r. Zaś Kuria Biskupia w Częstochowie otrzymała tę informację dnia 18.10.1980 r. dosłownie po chwili odjazdu Obrazu Matki Bożej alejami do Warszawy.

Budowniczym kościoła i wszystkich obiektów Parafii został mianowany proboszcz Parafii św. Jana Chrzciciela Ks. Stefan Gibała. Projektantem i architektem został mgr inż. Ryszard Kumor mieszkający na osiedlu miejscowym, a konstruktorem inż. Jan Gbyl z Sosnowca Środuli. Informacja o terenie usytuowania kościoła wskazała właśnie ten plac gdzie pierwotnie chciano postawić krzyż i ostatecznie jego ustalono powierzchnie na 1,34 ha, a geodeci 19.03.1981 r. wyznaczyli granicę, zaś w miesiącu maju zaczęto zakładać tymczasowe ogrodzenie.

Poświęcenie placu 07.06.1981 r. dokonał ks. bp. Miłosław Kołodziejczyk z Częstochowy.

Pierwsze posługi duszpasterskie odbywały się pod tymczasowym zadaszeniem na placu a w ciągu półtora miesiąca zbudowano pomieszczenie w ramach zaplecza budowlanego,  które stało się kaplicą z chórkiem, zakrystią, kancelarią. Taki stan trwał do roku 1989.Całość budowy Parafialnej obejmuje: Kościół z olbrzymim podziemiem i wieżą dzwonów połączoną tunelem z chórem kościelnym, plebania dla księży i służby kościelnej, ośrodek katechetyczny i przewiązkę kancelaryjną z sanitariatami.

Budowę rozpoczęto od sal katechetycznych pilnie potrzebnych, bo trzeba było obsłużyć 3,5 tys. dzieci i młodzieży i to się udało zaledwie w ciągu kilku miesięcy. Już w końcu marca 1982 r. uruchomiono 6 sal katechetycznych i tymczasową kotłownię grzewczą. 

Równocześnie z budową sal katechetycznych Sosnowieckie Przedsiębiorstwo Robót 
Inżynieryjnych dokonało bardzo trudnego wykopu pod kościół. Trzeba było odspajać przez wybuchy skałę pod fundamenty i stale ją odwozić z miejsca budowy. Chwilową trzymiesięczną przerwę spowodował Stan Wojenny. Szkody górnicze tego terenu wymagały dwumetrowej podsypki piaskowej, swobodnie ubijanej, a później ziemi do obsypania fundamentów. Równocześnie z tymi pracami rozpoczęto budowę plebani i skupiono się na dolnym kościele, a więc szalunki w dużej części ze stalowych płyt, zbrojenie i zalewanie gotowym betonem który czerpano z betoniarni z Czeladzi Piasków – 7 gruszek i dwie pompy samochodowe. Strop dolnego kościoła kasetonowy stąd gęsto zbrojony. Ostatecznie kościół był gotowy do wejścia 1989 r.

Poświęcenie dolnego kościoła, ołtarza, Drogi Krzyżowej, Tabernakulum dokonał ks. bp. Miłosław Kołodziejczyk 31.05.1989 r. i udzielił również sakramentu bierzmowania młodzieży klas dziewiątych.

Pielgrzymka na Jasną Górę od 1982 r. pozwoliła na pogłębienie więzi z Matką Bożą i była wyrazem wdzięczności za szczególną Jej opiekę, stąd wielka radość uzyskanego zezwolenia i kroczenie za naczelnym zawsze hasłem: „Wdzięczni za łaski idziemy do Ciebie” Pielgrzymka najpierw Parafialna potem Zagłębiowska, z czasem stała się Pielgrzymką Diecezjalną i tak jest do dzisiaj, początek ma zawsze w tutejszym kościele.

Wielką sprawą budowlaną i nie tylko była uroczystość Wmurowania Kamienia Węgielnego wraz z Aktem Erekcyjnym w dniu 09.06.1985 r. pod przewodnictwem bp. Częstochowskiego Stanisława Nowaka. Kamień węgielny to kawałek marmuru wyjęty z podziemi grobu św. Piotra Apostoła z Watykanu, poświęcony w październiku 1981 r. przez papieża Jana Pawła II a uzyskany przez delegację Parafialną za pośrednictwem ówczesnego biskupa Częstochowskiego Stefana Bareły podczas krajowej pielgrzymki do Watykanu.

Szczególnym akcentem budującego się kościoła była chwila ustawienia krzyża na wieży kościoła. Miało to miejsce w opatrznościowym dniu święta Podwyższenia Krzyża Świętego, 14.09.1989 r. Krzyż ażurowy, ze stali półrdzewnej z Huty Buczka, długości 19 m został uniesiony przez dźwig kopalniany z wydłużonym o 10 m ramieniem i odpowiednio umocowany. W całokształcie budowy bardzo się przysłużył samochód ciężarowy, zwłaszcza w transporcie rozmaitych materiałów na placu budowy.

Historyczną zasługę trzeba oddać ks. bp. Miłosławowi Kołodziejczykowi i ks. Mariuszowi Jezierskiemu za udostępnienie maszyny betoniarskiej z terenu budowy seminarium w Częstochowie, która okazała się niezastąpiona w rozległym przekazywaniu betonu zwłaszcza przy belkach stropowo – dachowych i przy poszczególnych fragmentach wieży, aż do samego szczytu. 

Z frontonem kościoła i chórem powiązana jest wieża dzwonów wysokości 25 m, posadowiona na płycie betonowej o wym. 10x10x1,5 metra. W międzyczasie Parafia postarała się o trzy dzwony z odlewni w Taciszowie:
I – waży 800 kg o treści „Głoszę chwałę Króla Wieków”,
II – waży 420kg o treści „ Głoszę chwałę Nawiedzającej Królowej Polski”
III – waży 260 kg o treści „Głoszę chwałę św. Józefa Opiekuna Rodzin”

Wspaniała uroczystość poświęcenia – konsekracji dzwonów, odbyła się 18.10.1998. r. w obecności wielu kapłanów i wiernych, a konsekratorem był bp. Sosnowiecki Adam Śmigielski. Obecnie dzwony umocowane na wieży przez firmę Pana Rducha rzeczywiście głoszą chwałę Pana.

Wielką sprawą dla Parafii i nowego kościoła jest opieka św. Stanisława B.M. poprzez Jego relikwie, umieszczone pod płytą głównego ołtarza. Relikwie otrzymała Parafia za wstawiennictwem ks. bp. Adam Śmigielskiego na Wawelu – autokarowa pielgrzymka z proboszczem na czele uczestniczyła we Mszy św. 26.04.1997 r. następnie otrzymała ten święty dar, później udała się na Skałkę, miejsce śmierci Męczennika, a po chwilach modlitwy odjechała do Szczepanowa, miejsca narodzin świętego, także Parafii rodzinnej proboszcza i po powrocie relikwie oczekiwały na uroczyste złożenie w ołtarzu podczas jego konsekracji.

Sanktuarium Polskiej Golgoty Wschodu – już od dłuższego czasu nurtowała zwłaszcza proboszcza myśl by w związku z budową nowej świątyni jakoś szczególnie podkreślić historyczność Wzgórza Syberki, kiedyś chwilowo zwanego „Mała Syberią”. Takim mocnym dopingiem w tym względzie był w 1995 r. serdeczny apel ks. Prałata Zdzisława Peszkowskiego, opatrznościowo uratowanego z Kozielska aby upamiętniać wszystkie miejsca związane z Golgotą Wschodu. Tą sprawą był bardzo zainteresowany parafianin Pan Antoni Krzyk, Radny Miejski, który natchnął innych z Urzędu i tak jako przygotowanie do stałego uwidocznienia Golgoty Wschodu w określonym miejscu, przy wejściu do dolnego kościoła ustawiono brzozowy krzyż a na jego ramionach pagony oficerskie, rogatywkę, przestrzelony hełm a obok miejsca kaźni jak Katyń, Kozielsk, Starobielsk, Łagry Jakucji i ofiary AK oraz inne. Tak się złożyło że przejeżdżając przez Będzin odwiedził nas ks. Prałat Peszkowski 26.01.1997 r. a w drugą stronę niedzielę Wielkiego Postu 23 lutego spędził u nas niemal cały dzień – modlił się, przemawiał, spotykał z wiernymi.

Odsłonięcie odlewu Krzyża Katyńskiego w miejscu przeznaczenia zaplanowano na 24 maja 1997 r. – oczywiście został zaproszony ks. Prałata Zdzisław Peszkowski. Biorąc pod uwagę wszystkie szczególne okoliczności ks. proboszcz zwrócił się z prośbą do ks. bp. Ordynariusza Adama Śmigielskiego by ustanowił kościół na Syberce Sanktuarium Polskiej Golgoty Wschodu i tak się stało. Uroczysty dekret w dniu 24.05.1997 r. został ogłoszony przy odsłonięciu Krzyża z Matką Bożą Katyńską z udziałem ks. Prałata Zdzisława Peszkowskiego który z ogromnym wysiłkiem przybył na tę chwilę z Warszawy. W uroczystości oprócz ks. bp. i kanclerza Kurii ks. Prała Czesława Tomczyka i wielu innych księży uczestniczyli przedstawiciele Władz Miejskich z Prezydentem i Przewodniczącym Rady Miejskiej na czele, przedstawiciele wojska, policji, straży pożarnej, grupy kombatanckie, Sybiracy, rodziny katyńskie, poczty sztandarowe. Wprowadzeniem do uroczystości był głęboki referat opracowany i wygłoszony przez ks. profesora Prałata Jan Związka z Częstochowy.

60-lecie Katynia przeżywane w tutejszym sanktuarium w porozumieniu z władzami powiatowymi ustalono na dzień 13.04.2000 r. Nabożeństwu przewodniczył ks. bp. Adam Śmigielski – uczestniczyło wielu księży, przedstawiciele Władz Miejskich, Powiatowych, duże grupy młodzieży ze sztandarami szkolnymi oraz licznie zgromadzeni wierni. Po Mszy świętej, po występie młodzieży gimnazjalnej z montażem słowno muzycznym „Golgota Wschodu” ks. bp. poświęcił olbrzymi krzyż – 11 m – w prezbiterium kościoła i Drogę Krzyżową na wysokości balustrad chóru – Drogę nawiązującą do Golgoty Wschodu, rozpoczynającą się od konturu ówczesnej Polski i Sądu nad Chrystusem, a zakończoną akcentem: „Z Chrystusem dźwigali krzyż i umierali, ale pokonani zwyciężyli”, Zakończenie miało miejsce przy Krzyżu Katyńskim – tam modlitwa z Ks. Biskupem i zgromadzonymi ludźmi, przemówienie Prezydenta Miasta Będzina Antoniego Marcinkiewicza, złożenie wiązanek kwiatów. Chętni mogli jeszcze zwiedzić Izbę Pamięci Golgoty Wschodu i szereg prac artystów Zagłębia i Śląska, a także dużą ilość prac plastycznych wykonanych przez młodzież w ramach konkursu zorganizowanego przez Ministerstwo Oświaty. Przy tej okazji trzeba wspomnieć, że wolą Ks. Prałata Peszkowskiego było, aby w tutejszej Izbie Pamięci został zdeponowany dzwon, dar Pap. Jana Pawła II przeznaczony do Kaplicy Miłosierdzia w Katyniu, która powinna tam powstać. Ten dzwon już tam był podczas historycznej uroczystości i symbolicznie zadzwonił.

Konsekracja kościoła miała miejsce w niedzielę 28 maja 2000 r. o godz. 18.00. Przygotowaniem do tej szczególnej, jubileuszowej uroczystości były Misje Święte przeprowadzone przez OO. Redemptorystów zapowiedziane przez O. Stanisława Kuczka już 20 lat wcześniej podczas Misji w Parafii św. Jana Chrzciciela przygotowującej do Peregrynacji Obrazu Matki Bożej. Konsekracji dokonał ks. bp. Adam Śmigielski w koncelebrze z proboszczem ks. Stefanem Gibałą i ks. Prałatem Zdzisławem Peszkowskim kapelanem Rodzin Katyńskich który właśnie w tej świątyni Sanktuarium Polskiej Golgoty Wschodu był po prostu jej symbolem. W uroczystości uczestniczyło wielu księży m.in. członkowie Kapituły Katedralnej, księża rodacy , księża wikariusze, niektórzy bardzo zasłużeni w dziele budowy. Sama uroczystość rozpoczęła się w dolnym kościele, gdzie oddano hołd św. Stanisławowi, a następnie procesyjnie z relikwiami świętego niesionymi przez dwóch diakonów udano się na taras górnego kościoła, tu po symbolicznym otwarciu drzwi dokonało się i nastąpił cały przebieg. Po Litanii do wszystkich świętych ks. bp. złożył relikwie św. Stanisława BM w specjalnym otworze ołtarza, który później dokładnie zacementował parafianin Kazimierz Kubiak, ten który był duszą całej budowy. Charakterystyczny był też moment namaszczenia czterech Zacheuszek z których pierwszą namaścił ks. bp. następną ks. proboszcz, trzecią ks. dziekan Mieczysław Miarka, a czwartą właśnie ks. Prałat Zdzisław Peszkowski symbol Golgoty Wschodu. Cała uroczystość odbywała się bardzo uroczyście w atmosferze gromkiego śpiewu wiernych i scholi młodzieżowej. Po modlitwie po komunijnej ks. bp. poświęcił tabernakulum i ustawił w nim Najświętszy Sakrament. Po dziękczynnym słowie ks. proboszcza wierni mogli dokonać wpisu w księdze pamiątkowej otrzymać pamiątkowy obrazek i ewentualnie zwiedzić sale wystawową obrazów i Izbę Pamięci Polskiej Golgoty Wschodu.

Nieustanna Nowenna stała się wielkim ubogaceniem życia religijnego. Inaugurowali ją w rok po konsekracji OO. Redemptoryści w ramach odnowy misyjnej – przez instalacje specjalnego obrazu i pierwsze nabożeństwo, które powtarza się zawsze w środę o godz. 18.00

Świątynia na Syberce posadowiona na skale jest w swoim wyrazie surowa – wewnątrz ołtarz Eucharystii i ołtarz słowa Bożego oraz chrzcielnica z marmuru kararyjskiego podobnie i nastawa w prezbiterium. Duży Krzyż i Chrystus z rozpostartymi ramionami i pochylony ku wiernym, ciągle mówi: „A ja gdy będę podwyższony wszystkich pociągnę ku sobie” Golgotę Wschodu akcentują płaskorzeźby – św. Albert Chmielowski oraz św. O. Rafał Kalinowski i po drugiej stronie „Widzenie w katordze” wg Grottgera i jak już wspomniano Droga Krzyżowa. Inne płaskorzeźby to: w prospekcie organowym – Nawiedzenie św. Elżbiety, za chrzcielnicą Chrzest Pana Jezusa w Jordanie, a na głównych słupach św. Wojciech, św. Stanisław BM, św. Andrzej Bobola, bł. Karolina. Z obrazów to: NMP Jasnogórska – Nawiedzeniowa, NMP Nieustającej Pomocy, Pan Jezus Miłosierny, św. Józef, Najświętsze Serce Pana Jezusa, św. Jan Paweł II. Na placu kościelnym: Krzyż misyjny, Figura NMP Lurdskiej na skalnym kopcu, św. Józef Rzemieślnik między skrzydłami dzwonnicy i Droga Krzyżowa w podwójnych stacjach w granitowej oprawie. Przy wejściu do dolnego kościoła omówiona wcześniej Matka Boża Katyńska i szereg historycznych pamiątkowych tablic jak choćby ta poświęcona Sybirakom i tym, którzy zginęli w katastrofie Smoleńskiej.

I tak nastał rok 2003 i 75 rok życia proboszcza – zgodnie z prawem złożyłem prośbę o zwolnienie mnie z obowiązków proboszcza ale na polecenie, żeby jeszcze przez rok służyć jako proboszcz do 50-lecia kapłaństwa w roku 2004. Tak się stało i zakończyłem proboszczowanie w sierpniu 2004 r. i zgodnie z wolą ks. bp. Adama Śmigielskiego pozostałem jako rezydent w dotychczasowym mieszkaniu. Została mi dana ta łaska, że dzięki woli kolejnego następcy ks. proboszcza Zygmunta Skipirzepy mogłem przeżyć w Roku Pańskim 2014 05 stycznia uroczyście 60-lecie służby w Kapłaństwie Chrystusowym.

A.D. 2016
Ks. prałat Stefan Gibała

OBRAZY

FILMY

AUDIO

Kwiecień 2021
P W Ś C P S N
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930  

Sanktuarium Polskiej
Golgoty Wschodu
w Będzinie


BĘDZIN-SYBERKA
PARAFIA PW. NAWIEDZENIA NMP
UL. BP ADAMA ŚMIEGIELSKIEGO 2
42 – 500 BĘDZIN
TEL: 884 341 856